خیریه

به هر گوشه از دنیا که نگاه کنیم با افراد و سازمان‌هایی آشنا می‌شویم که زندگی و هدف خود را صرف امور خیریه کرده‌اند. شاید هر یک از این امور خیریه به جنبه‌ای خاص مانند فعالیت آموزشی، فرهنگی، مدرسه سازی، درمانی و غیره بپردازند اما در اصل و اساس تقریبا هیچ تفاوتی با یکدیگر ندارند چرا که همگی بر بهبود زندگی و پیشرفت افراد جامعه تاثیر دارند.

از آنجا که رفاه و توانایی مردم یک کشور بیان ­کننده قدرت حکومت آن در برآورده کردن نیازهای آن‌هاست، حکومت‌های باستانی بخشی از وظایف خود را به خیریه‌ها تخصیص داده بودند. مصر و یونان نیز همگام با ایران باستان دارای ساختارهای خیریه‌ای بوده‌اند و مردم را مورد حمایت خود قرار می‌داند. اجرای کارهای خیریه‌ای تا جایی از اهمیت برخوردار ‌می‌شود که حتی در دهه‌ها و صده‌ها بعد و در زمان حکومت طاهریان، صفاریان و سامانیان اجرا و سازمان‌دهی خیریه‌ها به مسائل روز و مهم حکومتی آن دوران تبدیل می‌شوند.


امور خیریه در تاریخ ایران

با قدرت گرفتن هرچه بیشتر حکومت مرکزی امور خیریه نیز از تنوع و گستردگی بیشتری برخوردار می‌شود و خیریه‌ها به مسائل علمی و فرهنگی نیز می‌پرداختند تا جایی که حتی تاریخ شاهد ظهور مدرسه سازی در این زمان است. در ایران بخشی از امور خیریه به نام امور وقفی شناخته می‌شوند که اول بار سامانیان برای سامان‌­دهی به آن دیوانی تاسیس کردند و دوران صفویه شاهد اوج این روند در ایران است.

جالب است که پنجاه سال پس از ثبت اولین سازمان­‌های رسمی خیریه در ایران، تاریخ قرون وسطی نیز شاهد تاسیس رسمی خیریه‌­های حکومتی در انگلستان در جهت بهبود امور افراد نیازمند است. بنابراین به نظر می‌رسد آن سال­‌ها را می­‌شود روزهای شکوفایی و به رسمیت رسیدن سازمان­‌های خیریه در سراسر دنیا به حساب آورد.

تاسیس مراکز خیریه در زمان گذشته

پیشرفت مراکز خیریه

دنیا روز به روز و با گذر زمان و قدم گذاشتن به دوران روشن بینی انجام امور خیریه را نیز به سمت پویایی و فراگیری بیشتر سوق داده است. در طول تاریخ و بیشتر در اوایل به اوج رسیدن کارهای خیریه‌ای، بسیاری از افرادی که از ثروت و نفوذ زیادی برخوردار بوده‌اند همواره تلاش کرده‌اند فعالیت‌های خیریه‌ای را به نفع قشرهای ضعیف و آسیب‌پذیر جامعه و در ابعاد مختلف گسترش دهند. برای مثال کاپیتان توماس کورام از اولین کسانی است که اقدام به تاسیس بیمارستان برای کودکان بی‌سرپرست در دنیا کرده است. دیدن و متاثر شدن از رنج این کودکان رها شده که ناشی از نداشتن پدر و مادر و غوطه‌ور بودن در فقری پایان‌پذیر بود، او را در سال 1741 بر آن داشت که بیمارستانی برای آن‌ها تاسیس کند.

تاسیس مرکز خیریه برای زنان و کودکان بی‌سرپرست

کودکان بی‌سرپرست در ایران در دوران ناصرالدین شاه بیشتر مورد توجه قرار گرفتند و برای آن‌ها یتیم خانه‌ای به سبک امروزی، شبانه‌روزی و کاملا مستقل در تهران ساخته شد. قبل از آن روند دیگری در ایران متشکل از گروه‌هایی در جریان بود که این کودکان و همچنین زنان بی‌سرپرست را سامان‌دهی می‌کردند و زیر پوشش خود قرار می‌دادند. چنین کارهایی رفته رفته به افراد علاقمند به امور خیریه، سمت و سو می‌بخشید و باعث می‌شود که آن‌ها به مشکلات بیشتری در جامعه توجه و در جهت رفع آن‌ها اقدام کنند.  

در عین حال درست است که در طول تاریخ گاهی عوامل مختلف سیاسی و حتی اجتماعی مانع از پیشرفت امور خیریه شده است اما زمان‌هایی هم بوده است که همین عوامل از جمله جنگ، بیماری و آشفتگی جامعه باعث بروز حرکت‌های در راستای کارهای خیر بوده است. برای این مورد لازم نیست به سال‌های بسیار دور دست سفر کنیم.

در زمان قاجار هنگامی که بیماری وبا و قحطی در ایران بخش بزرگی از جامعه شده بود، میرزا حسین‌خان مشیرالدوله، وزیر وقت، اقدام به ایجاد منابعی برای تهیه و توزیع نان رایگان در بین مردم کرد. از جمله این اقدامات برگزاری مراسمی بود که بلیط‌هایش به نفع مردم به فروش می‌رسید.

کار میرزا حسین خان مشیرالدوله را می‌شود از اولین گام‌های ابتکاری و نوین در جهت کسب منابع اختصاصی برای انجام کارهای خیر در ایران دانست. این دست کارها کم کم عمومی و ابتدا افراد ثروتمند و با نفوذ جامعه مانند بازرگانان و حکومت‌ها و سپس توده مردم را با خود همراه کرد. رد پای این روند را امروز در ایجاد بازارچه‌ها خیریه، برگزاری نمایشگاه‌ها مختلف، برگزاری کنسرت‌ها از همه مهم تر و با ارزش ساختن مدرسه و مراکز فرهنگی و دیگر انواع فعالیت‌های که تقریبا هر روزه با آن‌ها روبرو هستیم می‌شود پیدا کرد.

تاسیس مراکز خیریه برای زنان و کودکان بی سرپرست

تاسیس خیریه‌ها چه تاثیری بر زندگی مردم دارد؟

در دنیا تقریبا از اواخر قرن نوزدهم به تدریج خیریه‌های در جهت پیشرفت و بهبود امور زندگی مردم دست به ایجاد کمپین‌هایی زدند که رنگ دنیا را تغییر داد. برای نمونه کمپین‌هایی که در راستای مبارزه با بدرفتاری با کودکان ایجاد شدند و به کودکان که در آن زمان از هیچ حق و حقوق خاصی برخوردار نبودند هویت بخشیدند و یا کمپینی که با ادامه دادن به کار خود به برده‌داری در بریتانیای کبیر پایان داد. این‌گونه تاثیر بخشی باعث شد که این روند در تمامی دنیا فراگیر شود و امروز می‌بینیم که کمپین‌ها عموما از سوی خیریه‌ها و به هدف بهبود زندگی افراد در جامعه در سطوح و اشکال مختلف برگزار می‌شوند. این کمپین‌ها عموم مردم را با خود همراه کرده است و کل جامعه را به سطوح بالا تری از دانش، فرهنگ و سبک زندگی هدایت می‌کند.

خیریه بنیاد برین

هدف اصلی خیریه‌ها چیست؟

خیریه‌ها امروز تنها به فکر رفع نیازهای موقتی مردم در دنیا نیستند و به جای آن به سمتی حرکت می‌کنند که به استقلال افراد برای رفع نیازهای خودشان کمک کنند. برای مثال: خیرین مدرسه ساز در با ساخت مدرسه برای کودکان در مناطق محروم این فرصت را به آن‌ها می‌دهند تا از حق طبعی خود یعنی درس خواندن بهر ببرند.

و یا برخی از افراد خیر با ارائه خدمات آموزشی به افراد نیازمند آن‌ها را وارد بازار کار می‌کنند تا با حفظ عزت نفس در ایشان زندگی رو به رشدی برایشان رقم بزند. این‌گونه اهداف امروزه خیریه‌ها را به مراکزی فرهنگی تبدیل کرده است که همه مردم می‌توانند در آن مشارکت کنند.